Câu chuyện Kiva

Câu chuyện Kiva

Cho đến tháng 4-2014, đã có 1,16 triệu người cho 1,3 triệu người vay tổng cộng 555 triệu đô la Mỹ, thông qua kiva.org. Giá trị một khoản vay trung bình là 417 đô la, và tỷ lệ hoàn trả thành công là 98,95%. Có 246 tổ chức vi tài chính làm field partner cho kiva.org, giúp cung cấp dịch vụ cho người nghèo ở 76 nước trên khắp thế giới. Kiva là ai?

Anh chàng Gustavo kẹt tiền đóng học phí

Tối qua, mình ghé qua trang kiva.org coi có gì mới. Có một anh chàng tên là Gustavo ở thành phố San Pedro, Paraguay đang học năm thứ tư ngành luật. Anh kẹt tiền và cần vay 700 đô la Mỹ để đóng học phí cùng vài thứ lặt vặt khác cho học kỳ này. Sau vài phút so sánh nhu cầu của Gustavo với một vài người khác cũng đang cần vay, mình bấm chuột thêm vài cái, và chuyển cho Gustavo 25 đô la từ tài khoản của mình. Trong vòng vài hôm nữa, sẽ có hơn 20 người khác từ khắp thế giới ghé qua kiva.org cho Gustavo vay, mỗi người 25 hay 50 đô. Và Gustavo sẽ có đủ tiền để học cho hết khóa luật của anh.

Từ tháng 10-2010, cứ khoảng mỗi tháng mình lại ghé kiva.org một lần và tìm một ai đó để cho vay. Cho tới khoản vay của Gustavo, tổng cộng mình đã cho 42 nhóm ở nhiều nơi trên thế giới vay, hầu hết đều là những người nghèo khổ không tiếp cận được với dịch vụ của các ngân hàng. Tổng số tiền cho vay ra là 1.050 đô la Mỹ, nhưng trên thực tế, mình chỉ bỏ ra có 344 đô la thôi, vì số tiền những người vay cũ trả lại hàng tháng được dùng để cho người mới vay. Trong số 42 món đó, có 22 món đã được hoàn trả đầy đủ, 19 món đang được trả dần, còn món của Gustavo thì còn đang trong giai đoạn huy động. Chỉ một lần duy nhất có một nhóm ở Campuchia trễ hạn trả nợ khoảng một tuần, và tỷ lệ nợ xấu cái “portfolio” của mình sau ba năm rưỡi “kinh doanh” trên kiva.org là tuyệt đối 0%.

Bạn hẳn cũng đã nghe qua báo chí cuộc tranh cãi về tỷ lệ nợ xấu của ngành ngân hàng Việt Nam, rằng nó có thể là 3,6% như Ngân hàng Nhà nước nói, hay 15% như nhận định của Moody’s, hay đâu đó ở giữa. Dù con số đó là ở đâu thì bạn cũng sẽ ngạc nhiên khi so sánh nợ nần của các ông nhà giàu Vinashin, Vinalines với tỷ lệ 0% nợ xấu của khách hàng mình, hoặc so sánh với tỷ lệ hoàn trả thành công đến 98,93% trên tổng số hơn nửa tỉ đô la mà kiva.org đã giúp cho những người rất nghèo vay.

Tại Việt Nam hiện có bảy tổ chức vi tài chính tham gia làm field partner với Kiva, và cho đến nay đã cho gần 20.000 người vay được gần 8 triệu đô la nhờ huy động qua Kiva.

Các Kiva field partner tại Việt Nam:

Capital Aid Fund for Employment of the Poor (CEP)
Fund for Thanh Hoa Poor Women
(FPW)
TYM
SEDA
M7 Microfinance Institution Limited
Entrepreneurs du Monde – Anh Chi Em
East Meets West – Vietnam

Đói nghèo, tiền và… tình yêu

Tháng 8-2003, Jessica Jackley và Matt Flannery cưới nhau. Matt, tốt nghiệp thạc sĩ công nghệ từ Stanford, là một chuyên gia phần mềm đang làm cho TiVo, đang ấp ủ giấc mơ khởi tạo một công ty công nghệ. Jessica sau khi lấy xong bằng thạc sĩ ở Stanford thì đang ở lại làm việc cho trường. Khi ông Muhammad Yunus, người lập ra ngân hàng cho người nghèo Grameen Bank ở Bangladesh được trao giải Nobel Hòa Bình 2006, ghé qua Stanford nói chuyện về tài chính vi mô, Matt được Jessica kéo đi theo cùng dự, và đó là lần đầu tiên trong đời Matt nghe nói đến chữ microfinance (tài chính vi mô). Matt nghĩ rằng “cái này nghe cũng hay ho, nhưng chẳng qua chỉ là một cuộc hội thảo hàn lâm kinh viện mà thôi”.

Còn cô vợ Jessica của anh, sau buổi nói chuyện của ông Yunus, đã bỏ việc ở Stanford, bỏ nước Mỹ giàu có,

bỏ cả anh chồng mới cưới ở lại với thung lũng Silicon cùng với giấc mơ công nghệ của anh. Cô sang Đông Phi để làm việc, giúp người nghèo kiếm sống. Sáu tháng sau, Matt nghỉ phép một tháng để bay sang Đông Phi thăm vợ. Ở đó, anh trực tiếp đối mặt với “những trăn trở đau đớn của những người sống trong nghèo khó, khi phải quyết định lựa chọn dùng số tiền ít ỏi mà họ kiếm được để trả tiền học phí cho con hay mua thức ăn, hay dồn tất cả để mua thuốc men để chữa bệnh cho chúng”.

Matt hiểu tại sao vợ anh đã bỏ tất cả để sang đây. Nhưng còn giấc mơ khởi nghiệp của anh, công nghệ phần mềm để làm gì ở đây, khi thức ăn mà người ta còn chưa có đủ thì nói gì đến máy tính? Chỉ còn một con đường để Matt giữ được cả cô vợ trẻ đẹp lẫn giấc mơ công nghệ của anh, là sử dụng công nghệ thông tin để xây dựng một công cụ chống đói nghèo.

Không biết đã hứa ngon hứa ngọt những gì, Matt kéo được Jessica về Mỹ. Hai người mất một năm nghiên cứu tìm cách xây dựng một mô hình khả thi, đối mặt với hàng đống những khó khăn từ kỹ thuật, quy trình, các quy định thuế má, luật lệ về chuyển đổi ngoại tệ, lựa chọn cách thức huy động giữa quyên góp hay vay mượn… Thậm chí họ còn gặp rắc rối với cả đạo luật Ái quốc của Mỹ nữa, khi quan hệ của họ với các tổ chức tài chính ở những vùng nhạy cảm như Gaza hay Ấn Độ trở nên rất đáng ngờ. Sau chín tháng trời mệt mỏi với việc chạy lòng vòng “xin giấy phép” chẳng đâu tới đâu, Matt và Jessica ra một quyết định, giống như mọi công dân California mẫu mực khác, là “cứ làm tới đi” (just go for it).

Đầu năm 2005, họ xây dựng một trang web thử nghiệm, đặt tên là kiva.org (Kiva tiếng Swahili có nghĩa là thống nhất, hòa hợp), lấy đại cái hình in trên cây đàn guitar của Matt làm logo. Trên trang web đó, họ kể câu chuyện của bảy người nghèo ở Tororo, Uganda, rồi gửi thư yêu cầu vay tiền đến tất cả những người có trong danh sách khách mời đã dự tiệc cưới của họ lúc trước. Qua một kỳ nghỉ cuối tuần, họ huy động đủ 3.500 đô la Mỹ, và họ biết rằng kế hoạch này sẽ thành công. Đến tháng 9-2005, toàn bộ bảy khoản vay thử nghiệm được hoàn trả đầy đủ. Qua tháng sau họ chính thức thành lập tổ chức phi lợi nhuận Kiva.

Kiva.org không phải là một tổ chức vi tài chính theo kiểu Grameen Bank của ông Yunus, mà nó hoạt động như một mảnh ghép với các tổ chức vi tài chính để kết nối người vay với người cho vay trên khắp thế giới. Nhằm cung cấp các khoản vay cho người nghèo với lãi suất thấp nhất có thể, ngoài việc giữ chi phí hoạt động cũng như rủi ro tổn thất tín dụng ở mức tối thiểu, các tổ chức vi tài chính còn phải luôn tìm kiếm những nguồn tiền có lãi suất thấp hoặc miễn phí.

Thông thường thì nguồn tiền của các tổ chức tài chính vi mô đến từ các quỹ từ thiện, ngân sách nhà nước, và các khoản vay giá rẻ của các tổ chức tài chính quốc tế khác. Kiva đem lại thêm cho họ một nguồn tiền miễn phí nữa. Bản thân Kiva thì không thu bất cứ khoản lãi hay phí nào từ các giao dịch thông qua nó, mà duy trì hoạt động chỉ dựa trên tiền quyên góp từ các cá nhân hay các tổ chức khác.

Các tổ chức vi tài chính hoạt động khắp nơi trên thế giới, mà Kiva gọi là field partner, có trách nhiệm tìm hiểu nhu cầu và khả năng của những người nghèo trong vùng hoạt động của nó, và vào kiva.org để kể lại câu chuyện của họ. Hàng triệu người khác từ khắp thế giới vào kiva.org để đọc những câu chuyện đó, và mỗi người tự quyết định hôm nay mình sẽ cho ai vay. Các field partner chịu trách nhiệm giải ngân cho người vay, theo dõi lịch trả nợ và thu nợ để trả lại cho những người cho vay thông qua Kiva. Người vay sẽ phải trả cho field partner một khoản tiền lãi để giúp nó duy trì hoạt động. Số liệu hoạt động qua Kiva của từng field partner đều được công bố công khai và minh bạch trên kiva.org, kể cả lãi suất mà họ thu từ người vay, và tỷ lệ nợ xấu.

Người cho vay trên kiva.org không nhất thiết phải tài trợ toàn bộ một khoản vay. Kiva chia nhỏ mỗi khoản vay thành từng món 25 đô la, và mỗi người có thể lựa chọn cho một ai đó vay 25 đô hay một bội số nào đó của 25 đô. Người cho vay qua kiva.org không lấy lãi mà chỉ nhận lại vốn gốc của mình. Các giao dịch của người cho vay trên kiva.org được xử lý thông qua một tài khoản của họ trên PayPal (www.paypal.com), và tiền có thể gửi đến hay lấy ra khỏi tài khoản PayPal này từ tài khoản ngân hàng hay thẻ tín dụng của người cho vay.

Khởi nguồn từ một mối tình giữa hai con người mang những lý tưởng tưởng chừng chẳng có ăn nhập gì với nhau, tâm hồn hướng đến hai châu lục ở hai bán cầu khác nhau của trái đất, ngày hôm nay chúng ta có được Kiva. Qua những giao dịch, Kiva giúp kết nối hàng triệu con người với hàng triệu con người, từng khuôn mặt với từng khuôn mặt, từng trái tim với mỗi trái tim.

Nguồn: Đỗ Du Giang, TBKTSG

Ein Kommentar

Bình luận

Địa chỉ email bạn nhập sẽ không hiển thị ra ngoài.Các trường yêu cầu nhập *

*

Scroll To Top